Has, Milyem ve Ayar Nedir? Kuyumcular İçin Hesaplama Rehberi
Has altın, milyem ve ayar kavramları nedir, birbirine nasıl çevrilir? 22 ayar, 14 ayar ve hurda altının has karşılığını örneklerle hesaplayın.
Kuyumculukta her işlemin ortak dili hastır. Müşteriden 14 ayar hurda alırsınız, 22 ayar bilezik satarsınız, toptancıya gram altın ödersiniz… Bu işlemleri birbiriyle karşılaştırabilmenin tek yolu, hepsini saf altın karşılığına, yani hasa çevirmektir.
Ayar nedir?
Ayar, bir altın alaşımının içindeki saf altın oranını 24 üzerinden ifade eder. 24 ayar neredeyse saf altındır; 22 ayar, 24 parçanın 22’sinin altın olduğu anlamına gelir. Geri kalan kısım bakır, gümüş gibi alaşım metalleridir.
Milyem nedir?
Milyem, saflığı binde olarak ifade eder ve ayardan çok daha hassastır. Örneğin 22 ayar altının milyemi 916’dır: 1000 birim alaşımın 916 birimi saf altındır. Ayar evi raporlarında ve toptan ticarette milyem kullanılır.
| Ayar | Milyem | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| 24 ayar | 995 – 999,9 | Külçe, gram altın |
| 22 ayar | 916 | Bilezik, ziynet altınları |
| 21 ayar | 875 | Bazı bölgesel ürünler |
| 18 ayar | 750 | Pırlantalı takılar |
| 14 ayar | 585 | Takı, kolye, yüzük |
| 8 ayar | 333 | Ekonomik takılar |
Has nasıl hesaplanır?
Formül basittir: Has = Gram × Milyem ÷ 1000
- 50 gram 22 ayar bilezik: 50 × 916 ÷ 1000 = 45,80 gr has
- 30 gram 14 ayar hurda: 30 × 585 ÷ 1000 = 17,55 gr has
- 100 gram 18 ayar: 100 × 750 ÷ 1000 = 75,00 gr has
İşçilik de çoğu zaman milyem olarak eklenir. Örneğin 916 milyemlik bir bileziği “40 milyem işçilikle” satıyorsanız, hesabı 956 milyem üzerinden yaparsınız.
Neden her şeyi hasa çevirmeli?
Altın fiyatı gün içinde defalarca değişir. TL üzerinden tutulan bir defter, altın yükseldiğinde kârlı, düştüğünde zararlı görünür; ama gerçekte dükkânın altını artmış ya da azalmış olmayabilir. Has bazlı hesap, gerçek kazancınızı fiyat dalgalanmasından ayırır.
Hesabı elle yapmak yerine
Yoğun tezgâhta her işlem için hesap makinesi kullanmak hem yavaştır hem de hataya açıktır. Milyem, girdiğiniz gram ve milyem/ayar bilgisinden hası, işçiliği ve TL karşılığını otomatik hesaplar; cari bakiyeye de has cinsinden yazar. Hızlı bir kontrol için ücretsiz has hesaplama aracımızı da kullanabilirsiniz.